Akril və Poliester Xalça Fərqi: Hansı İp Hansı Məkana Uyğundur?

"Akril yaxşıdır, yoxsa poliester?" Bu sual maşın xalçası alışı ilə bağlı söhbətlərin çoxunda ortaya çıxır. Qısa cavab budur: heç biri bütün şəraitdə üstün deyil. Texniki mənbələr hər iki lif üçün "orta"dan "əla"ya qədər diapazon göstərir, çünki son nəticə yalnız lifdən asılı deyil. İpin növü, istiliklə sabitləmə (heat-set) və xovun sıxlığı da buna təsir edir.

Bu məqalədə iki lifi texniki mənbələrə əsasən müqayisə edir və alışdan əvvəl nələri soruşmaq lazım olduğunu izah edirik.

Akril və poliester dəqiq nədir?

Hər ikisi süni lifdir, lakin iki fərqli kimyəvi ailəyə aiddir. ABŞ Federal Ticarət Komissiyasının qaydalarına görə, akril polimer çəkisinin ən azı 85 faizi akrilonitril vahidlərindən ibarət olan lifdir. Poliester isə polimer çəkisinin ən azı 85 faizi aromatik karbon turşusu efirindən ibarət olan lifdir ¹. Xalça sənayesində geniş yayılmış poliester növü polietilen tereftalatdır ².

Akril lifin uzun ticarət tarixi var: onun ilk uğurlu nümunəsi 1950-ci ildə Orlon adı ilə təqdim edilib ³.

Akril və poliester bir baxışda

Bu cədvəl ümumi bələdçidir, konkret xalçanın sınaq nəticəsi deyil. Hər xüsusiyyətin diapazonu göstərir ki, eyni lifdən olan iki xalça fərqli nəticə verə bilər.

Niyə təkcə ipin materialı kifayət deyil?

İpin növü: əyirilmiş və ya filament

Əyirilmiş ip qısa liflərdən, filament ip isə fasiləsiz saplardan hazırlanır. Əyirilmiş ip tüklənməyə və topalanmaya bir qədər daha meyillidir ⁵. Poliester həm BCF (həcmli fasiləsiz filament), həm də əyirilmiş ip şəklində təklif olunur ². Buna görə də sadəcə "poliester" demək ipin növünü müəyyən etmir.

İstiliklə sabitləmə: ipin burulmasını sabitləmək

İstiliklə sabitləmə prosesində ip burulduqdan sonra burulmanın sabit qalması üçün qızdırılır. ABŞ Xalça İnstitutu (CRI) bu təsiri ipdə bir növ "yaddaş" yaradılması kimi təsvir edir ². Sabitlənmiş ip formasını daha yaxşı saxlayır. Bununla belə, istiliklə sabitlənmiş kimi təqdim olunan hər ip eyni deyil, ona görə də həmin ipin göstəricilərini soruşmaq daha yaxşıdır.

Sıxlıq: görünməyən vacib amil

Xov ipləri bir-birinə nə qədər sıx yerləşərsə, xalçanın aşınmaya davamlılığı bir o qədər artır ⁵. Sıxlıq isə bir neçə amildən asılıdır: ilmə və ya düyün sayı, ipin qalınlığı, cərgələr arasındakı məsafə və xovun hündürlüyü ². Bu səbəbdən sıx quruluşlu poliester xalça aşağı sıxlıqlı akril xalçadan daha yaxşı nəticə verə bilər, əksi də mümkündür.

Hansı ip hansı məkana uyğundur?

Aşağıdakı təkliflər yuxarıdakı xüsusiyyətlərdən çıxarılıb və qəti qayda deyil.

• Qonaq və yataq otaqları: Yumşaq və isti toxunuş üstünlükdürsə, akril uyğun seçimdir, çünki toxunuş hissi yuna yaxındır ⁴.
• Mətbəx və yemək sahələrinin yaxınlığı: Poliester suda həll olan ləkələrə yaxşı davam gətirir ². Yağlı ləkələr tez təmizlənməlidir, çünki poliesterin onlara davamlılığı məhduddur ⁴.
• Sıx gediş-gəlişli məkanlar: İpin materialından əvvəl xalçanın sıxlığını və quruluşunu yoxlayın. ABŞ Xalça İnstitutu poliesterin istifadə sahələrini yaşayış və az gediş-gəlişli kommersiya məkanları kimi göstərir ².
• Otellər və ictimai məkanlar: İki lifin oda qarşı davranışı fərqlidir. Akril asanlıqla alışır və yanır. Poliester gec alovlanır, lakin alışdıqdan sonra yanır, əriyir və damcılayır ⁴. Bu məkanlar üçün layihənin yerləşdiyi yerin qaydalarına uyğun yanğın sertifikatı tələb edin.

Topdan almadan əvvəl nələri soruşmalı?

1. Xov ipinin hər lifin faizi ilə birlikdə dəqiq tərkibi nədir?
2. İp əyirilmişdir, yoxsa filament? İstiliklə sabitlənibmi?
3. Daraq sayı (reed count), uzununa sıxlıq, xov hündürlüyü və hər m² üçün xov çəkisi nə qədərdir?
4. Məhz bu göstəricilər üçün etibarlı sınaq hesabatı varmı?
5. Elan olunan göstəricilər dəqiq hansı kod, rəng və ölçüyə aiddir?

Bu sualları yazılı şəkildə verin. Kataloq dizaynı göstərir, lakin həmin dizaynın mövcudluğunu və ya hər sifarişin göstəricilərini sübut etmir.

Yekun

Akril və poliester arasında seçim məkanın ehtiyacından asılıdır. Akril yuna yaxın toxunuş hissi verir, poliester isə rəngin davamlılığında və su əsaslı ləkələrə qarşı yaxşı nəticə göstərir. Lakin son keyfiyyəti ipin növü, istiliklə sabitləmə və sıxlıq da müəyyən edir.

Material göstəricilərini görmək üçün FARSHINEH kataloq bölməsinə baxın. FARSHINEH mütəxəssisləri də dizaynların texniki göstəricilərini müqayisə etməkdə sizə kömək edə bilər.

Tez-tez verilən suallar

Akril xalça poliesterdən yaxşıdırmı?

Mütləq mənada yox. Texniki mənbələr hər iki lif üçün geniş diapazon göstərir və hər xalçanın keyfiyyəti ipin növündən, istiliklə sabitləmədən və sıxlıqdan da asılıdır ⁴⁵.

İpi yandırmaqla xalçanın materialını müəyyən etmək olarmı?

Tövsiyə olunmur. Bu liflərin alov qarşısında davranışı fərqlidir ⁴, lakin bu üsul təhlükəlidir və qarışıq iplərdə etibarlı nəticə vermir. Düzgün yol yazılı göstəricilər və ya laboratoriya hesabatı istəməkdir.

İstiliklə sabitləmənin xalça ipinə təsiri nədir?

İstiliklə sabitləmə ipin formasını daha yaxşı saxlaması üçün burulmanı istiliklə sabitləyir ².

Mənbələr

1. U.S. Federal Trade Commission. 16 CFR § 303.7: Generic names and definitions for manufactured fibers. eCFR. https://www.ecfr.gov/current/title-16/chapter-I/subchapter-C/part-303/section-303.7
2. The Carpet and Rug Institute. The Carpet Primer. 2017. https://carpet-rug.org/wp-content/uploads/2020/02/The-Carpet-Primer.pdf
3. Encyclopaedia Britannica. Acrylic. https://www.britannica.com/science/acrylic
4. National Bureau of Standards (NIST). Fibers and Fabrics. Consumer Information Series 1. https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/CIS/nbscis1.pdf
5. Niemeyer, Shirley. G94-1222 Rug and Carpet Fibers: Selection and Care. University of Nebraska–Lincoln Extension, 1994. https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1935&context=extensionhist