Thảm Pazyryk là tấm thảm có lớp sợi mặt được bảo quản tốt lâu đời nhất từng được khai quật 1. Tên của nó được nhắc đến nhiều, nhưng kèm theo đó là những khẳng định mà các nguồn khoa học không xác nhận. Bài viết này tách những gì đã được ghi nhận khỏi những gì còn tranh luận.

Những điều đã được ghi nhận

  • Nơi phát hiện: mộ số 5 tại khu di chỉ Pazyryk, dãy núi Altai ở miền nam Siberia 1.
  • Người khai quật: nhà khảo cổ học người Nga Sergei Rudenko 1.
  • Kích thước: 183 x 200 cm 12.
  • Chất liệu sợi mặt thảm: len 2.
  • Nút: đối xứng, khoảng 3600 nút trên mỗi decimét vuông 1.
  • Hoa văn: nền thảm được chia thành 24 ô vuông có khung, mỗi ô chứa một họa tiết thực vật và trừu tượng. Đường viền có năm dải, trên đó có hình động vật và người cưỡi ngựa 1.
  • Nơi lưu giữ: Bảo tàng Hermitage 2.

Chúng ta biết gì về niên đại?

Niên đại chính xác không được báo cáo thống nhất.

NguồnNiên đại
Bách khoa toàn thư IranicaMộ số 5: cuối thế kỷ 4 hoặc đầu thế kỷ 3 trước Công nguyên 1
Danh mục hiện vật của Hermitage trên trang Con đường Tơ lụa của Đại học Washington252 đến 238 trước Công nguyên 2
BritannicaKhoảng 2400 năm trước 3

Chính nguồn thứ hai này lưu ý rằng các niên đại đó muộn hơn đề xuất ban đầu của Rudenko và có thể sẽ còn được xem xét lại 2. Vì vậy, cách nói như "đúng 2500 năm tuổi" là không chắc chắn.

Thảm Pazyryk có phải là thảm Ba Tư không?

Đây là điểm tranh luận quan trọng nhất và chưa có câu trả lời dứt khoát.

  • Quan điểm thứ nhất: chính Rudenko xem đây là thảm Ba Tư. Sự tương đồng giữa các hình người trên đường viền và phù điêu ở Persepolis đã củng cố quan điểm này 1.
  • Phê phán quan điểm này: Bách khoa toàn thư Iranica cho rằng việc quy thuộc này không đúng và tấm thảm có lẽ không thuộc thời Achaemenid, dù có thể cho thấy ảnh hưởng của thiết kế thảm thời Achaemenid 1. Một phần khác của cùng bộ bách khoa toàn thư cho biết bằng chứng khảo cổ cho thấy đây có lẽ là sản phẩm của Trung Á hoặc Siberia 4.
  • Các quan điểm khác: một số nhà nghiên cứu còn đề xuất Armenia hoặc những vùng khác 5.

Vì vậy, câu nói "tấm thảm Ba Tư lâu đời nhất" là một khẳng định mà các nguồn khoa học không xác nhận. Chính xác hơn là nói rằng hoa văn của nó có những mối liên hệ với nghệ thuật Achaemenid.

Vì sao Pazyryk quan trọng?

Tấm thảm này cho thấy kỹ thuật dệt có lớp sợi mặt với nút đối xứng vào thời đó đã đạt đến giai đoạn phát triển cao. Trong một ngôi mộ khác ở Altai, tên là Bashadar, có niên đại sớm hơn khoảng một trăm năm, người ta đã tìm thấy những mảnh của một tấm thảm mịn hơn với khoảng 7000 nút không đối xứng trên decimét vuông 1. Những mảnh đó không đủ để nhận biết hoa văn.

Tóm tắt

Thảm Pazyryk là một tư liệu quý về lịch sử dệt thảm có lớp sợi mặt. Nơi phát hiện, kích thước và kết cấu của nó đã được ghi nhận, nhưng nơi dệt chính xác vẫn còn tranh luận. Nói rõ điều này có giá trị hơn một tuyên bố lớn không có cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Thảm Pazyryk được lưu giữ ở đâu?

Tại Bảo tàng Hermitage ở Saint Petersburg 2.

Thảm Pazyryk có phải là tấm thảm lâu đời nhất thế giới không?

Đây là tấm thảm có lớp sợi mặt được bảo quản tốt lâu đời nhất từng được phát hiện 1. Những mảnh thảm có lớp sợi mặt cổ hơn cũng đã được tìm thấy, nhưng chúng không còn nguyên vẹn 1.

Vì sao người ta gọi nó là thảm Ba Tư?

Vì một số họa tiết tương đồng với Persepolis và vì quan điểm của người khai quật 1, nhưng việc quy thuộc này vẫn bị phê phán.

Nguồn tham khảo

  1. Rubinson, Karen S. Carpets vi. Pre-Islamic Carpets. Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/carpets-vi/
  2. University of Washington, Silk Road Seattle. State Hermitage Museum: Southern Siberia/Pazyryk. https://depts.washington.edu/silkroad/museums/shm/shmpazyryk.html
  3. Ellis, Peter. Floor covering. Encyclopaedia Britannica, 2022. https://www.britannica.com/technology/floor-covering
  4. Carpets iv. Knotted-pile carpets: Designs, motifs, and patterns. Encyclopaedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/carpets-iv/
  5. Wikipedia. Oriental rug (mục Pazyryk; dẫn Brend 1991 và Schurmann 1982). https://en.wikipedia.org/wiki/Oriental_rug